Statek pożarniczy STRAŻAK 3

Geneza powstania statku

Statek pożarniczy STRAŻAK 3

Na początku lat sześćdziesiątych uznano, że używane dotychczas małe statki pożarnicze nie są wystarczającym zabezpieczeniem przeciwpożarowym działania polskich portów morskich oraz okolicznych wód przybrzeżnych.

Resort Ministerstwa Żeglugi zdecydował się na podjęcie inwestycji dla wyposażenia portów w statki duże i wystąpił do CHZ „Centromor" o znalezienie za granicą dostawcy. W 1963r. nawiązano kontakt ze stocznią rzeczną Schiffswerft Berlin — Kopenick w Berlinie (NRD), która wybudowała serię statków pożarniczych typu IBIS dla portów niemieckich oraz na eksport do ZRA (Zjednoczonej Republiki Arabskiej).

Przy rozpatrywaniu charakterystyki statku ustalono, że posiadał on kilka braków w wyposażeniu w urządzenia pożarnicze, stosowane na nowoczesnych jednostkach, a mianowicie:

  • brak możliwości podawania piany za pomocą działek, a zwłaszcza działka na wieży, co jest ważne zwłaszcza przy pożarach na zbiornikowcach,
  • brak samoobrony za pomocą plamy pianowej, stawianej dookoła statku na wodzie do ochrony przed spaleniem, w razie pożaru, paliwa rozlanego na wodzie,
  • brak instalacji na dwutlenek węgla do obrony własnej oraz interwencji na zewnątrz,
  • niewystarczający standard pomieszczeń mieszkalnych dla załogi, która w warunkach straży niemieckich nie mieszka na statku, lecz jest skoszarowana na koszarce.

Powyższe zastrzeżenia przedstawiono stoczni i w lecie 1963 r. delegacja polskich specjalistów pożarnictwa uzgodniła zmiany, jakie należy wprowadzić na statkach aby odpowiadały one warunkom pracy w portach polskich. Na tej podstawie „Centromor" zawarł kontrakt, który przewidywał dostawę czterech statków w III i IV kwartale 1965 r.

Zgodnie z umową statki powyższe zostały zbudowane w Berlinie i po poddaniu próbom częściowo rozmontowane i przeholowane do Stralsundu, gdzie nastąpiło wykończenie, próby morskie i zdanie komisji odbiorczej. Poszczególne jednostki zostały przekazane w okresie od lipca do listopada br. i kolejno weszły do służby w portach pod nazwą STRAŻAK z numerami:

  • STRAŻAK 3 - Port w Gdańsku,
  • STRAŻAK 11 - Port w Gdyni,
  • STRAŻAK 21 - „Zespół Portów Szczecin – Świnoujście” - Szczecin,
  • STRAŻAK 22 - „Zespół Portów Szczecin – Świnoujście” - Świnoujście.

Zadania jednostek typu IBIS

Do podstawowych zadań jednostek typu IBIS należało:

Statek pożarniczy STRAŻAK 3

  • samodzielna walka z pożarami na jednostkach pływających na redzie i w porcie,
  • walka z pożarami infrastruktury portowej,
  • zasilanie wodne jednostek lądowych,
  • udzielanie pomocy uszkodzonym jednostkom, w tym wypompowywanie wody za pomocą pomp pożarniczych,
  • ratownictwo ekologiczne w szczególności stawianie zapór olejoodpornych.

Charakterystyka statków

Dla spełnienia wymagań pożarnictwa polskiego statki te zostały w dość istotny sposób przeprojektowane. Zmianie uległy nadbudówki oraz pomieszczenia mieszkalne, ponadto dodano brakujące instalacje, zachowując wszystkie pozostałe przewidziane w wyposażeniu podstawowym. W związku z tym wzrosła wyporność statku do 138 T, co pociągnęło za sobą konieczność zwiększenia wysokości bocznej wobec większego zanurzenia statku. Prędkość statku zmalała w stopniu nieznacznym i na próbach jednostki osiągały 12 węzłów.

W wyniku wprowadzonych zmian uzyskano wartościowe, nowoczesne jednostki, w pełni odpowiadające potrzebom portów, dla których są przeznaczone. Zadanie jakie dla nich przewidziano to zwalczanie pożarów oraz ratownictwo na wodach portu, redy i wodach przybrzeżnych, oraz asystencja przy zbiornikowcach podczas wprowadzania, postoju i wyprowadzania z portu.

Główne dane techniczne

Długość całkowita 32,28 m
Długość LW 30,10 m
Szerokość na wręgach 5,60 m
Szerokość maksymalna 5,90 m
Wysokość boczna 2,62 m
Zanurzenie 1,70 m
Wyporność 138 T
Silniki typ 6NVD26A
z doładowaniem
4-suwowy
Moc napędu 2 x 270 KM
przy 750 obr/min
Szybkość na próbach na wodzie głębokiej 12 w.
Zużycia paliwa 172 G/KMh
Ciężar silników po 3300 kG
Śruby 2 szt.
Rodzaj śrub 4 - skrzydłowe
? 900 mm
skok 700 mm
wykonane z brązu
Ilość sterów 2 szt. za śrubami
zespoły prądotwórcze 2 szt. o mocy 30 kW
Napęd zespołów prądotwórczych 2 silniki 2-cylindrowe po 25 KM
Ilość i wydajność pomp pożarniczych 2 x 300 m3/godz.
1 x 320 m3/godz.
Napęd pomp pożarniczych 2 x 160 KM
1 x 180 KM
Ilość działek 2 x ? 45 mm pyszczek
2 x ? 28 mm pyszczek
Zapas środka pianotwórczego 6 m3
Ilość CO2 16 butli po 30 kG
Ilość załogi marynarskiej 6 osób
Ilość załogi strażackiej 6 osób

Budowa

Plan ogólny statku pożarniczego typu IBIS

Kadłub jest ze stali, jednopokładowy, zabezpieczony przed korozją za pomocą cynkowania metodą natryskową. Konstrukcja jest spawana, nadbudówka ze stopu lekkiego, nitowana. Kadłub jest podzielony na sześć przedziałów, tj. dwa skrajniki, pomieszczenia mieszkalne, siłownię, pompownię oraz magazyn sprzętu.

Nadbudówka jest dwukondygnacyjna i zawiera na górze sterownię oraz kabinę kapitana, na dole messę, kuchnię, WC i natrysk oraz kabinę mechanika. Standard wyposażenia pomieszczeń zapewniaj właściwy komfort załodze, która jest na statku zakwaterowana przez 24 - godzinny okres służby.

Urządzenia pożarnicze

Statki pożarnicze typu IBIS wyposażono między innymi w pompy pożarowe zasilające zespół instalacji wodnych: działek, nasad hydrantowych, zraszania wodnego oraz związanych z instalacją wodną, instalacji pianowej i ratowniczej, tj. do wypompowywania wody z ratowanych statków. Wszystkie te instalacje są zasilane wodą z trzech pomp pożarowych, z których dwie mają wydajność po 300 m3/godz. a jedna 320 m3/godz. przy ciśnieniu 90 m słupa wody. Pompy są napędzane własnymi silnikami spalinowymi o mocy: dwa po 160 KM i jeden 180 KM przy 500 obr/min.

Na jednostkach IBIS zamontowano cztery działka. Dwa działka umieszczone na wieży i na rufie posiadały pyszczki o średnicy 45 mm (wydajność 2400 l/min) i umożliwiały podanie wody na odległość do 80 m. Działko na wieży z wymienną rurą mogło być użyte jako działko pianowe, do podawania piany na odległość do 50 m. Dwa mniejsze działka zamontowane po bokach mostka posiadały pyszczki o średnicy 28 mm (wydajność 1600 l/min) i umożliwiały podanie wody do 60 metrów. Do zasilania linii gaśniczych po bokach nadbudówki umieszczono po 6 nasad tłocznych Ø75 mm oraz po 5 nasad ssawnych Ø110 mm. Na pokładzie jednostki w czterech zbiornikach o łącznej pojemności 6000 l przewożono zapas środka pianotwórczego. Do rozprowadzenia środka pianotwórczego do instalacji gaśniczych oraz do nasad na pokładzie na statku zamontowano dwie pompy o wydajności 14 m3/h. Poza wspomnianym działkiem na wieży roztwór środka pianotwórczego mógł być podawany do dziesięciu wylewnic rozmieszczonych na nadburciu służących do samoobrony statku przed palącymi się plamami paliwa. Ponadto pianę gaśniczą można było podać przez prądownice lub wytwornice piany z wykorzystaniem zasysaczy liniowych. W tym przypadku środek pianotwórczy był dostarczany do zasysaczy za pomocą nasad Ø25 mm umieszczonych na ścianach nadbudówki.

Do celów gaśniczych wykorzystywano także dwutlenek węgla. Na jednostce zgromadzono zapas 16 butli po 30 kg CO2 każda. Gaz mógł być użyty do gaszenia pożaru pomieszczeń wewnętrznych jak również do samoobrony – gaszenia pożaru własnej maszynowni. Do podawania CO2 na inne jednostki służyła linia szybkiego natarcia o długości 50 m.

Do obrony własnej statków pożarniczych przewidziano instalację zraszaczową, którą rozmieszczono: na nadburciu statku 11 głowic zraszających, oraz 2 na wieży. Celem ich było wytworzenie mgły wodnej zabezpieczającej jednostkę przed oddziaływaniem cieplnym pożaru z ratowanego statku.

Dodatkowo na pokładzie jednostki znajdował się sprzęt burzący, ochrony dróg oddechowych, sanitarny, awaryjny i płetwonurkowy.

Zakończenie służby

STRAŻAK 3 po wydobyciu z mielizny

Wszystkie cztery jednostki typu IBIS zostały już wycofane z służby pożarniczej. Obecnie jeszcze jedynie gdyński STRAŻAK 11 pływa jako GACEK i wozi z Darłówka wędkarzy na połowy. Pozostałe zostały wyzłomowane.

STRAŻAK 3 - 13 stycznia 1992 r. został wyrzucony na kamienistą mieliznę w Górkach Zachodnich. Podczas akcji ratowniczej, w czasie próby ściągnięcia z mielizny zatonął, w skutek rozerwania poszycia o kamienie. Po 10 dniach został wydobyty przez dźwig pływający PRO „Maja”. Nie wszedł już nigdy do służby.

 

Opracował inż. Janusz Borkowski na podstawie:
Z. Grzywaczewski - Statki pożarnicze typu „Ibis” dla portów polskich
dokumentów wewnętrznych PSP FLORIAN i MSPR
oraz informacji własnych i pozyskanych od pracowników PSP FLORIAN i PSP Gdynia

 

Pobierz model kartonowy (plik pdf spakowany zip, wielkość 28967 kB)