Inne zastosowanie statków pożarniczych

Istnieją tendencje do wykorzystania statków pożarniczych jako holowników, do zwalczania pożarów wylewów ropy i oczyszczania wód powierzchniowych w porcie, do ratowania tonących statków, do których wdarła się woda, wydobywania topielców itp.

Nie do wszystkich tych zadań statki pożarnicze nadają się ze względu na swoje specyficzne cechy jak również zasadnicze przeznaczenie - do akcji ratowniczo-gaśniczych.

Statek pożarniczy to nie holownik

Przede wszystkim należy wykluczyć zastosowanie statków pożarniczych jako holowników. Wynika to z następujących powodów. Na holownik podczas holowania działa siła w postaci oporu holowanego statku, która przyłożona jest do haka holowniczego za pośrednictwem liny, tj. holu. Kiedy siła ta działa ukośnie do płaszczyzny symetrii statku, tworzy ona moment przewracający, którego największa wartość występuje, gdy lina działa prostopadle do burty. Holowniki, które mają z zasady szeroki kadłub i nisko nad pokładem umieszczony hak holowniczy mogą się. przeciwstawiać temu momentowi, ponieważ mają wystarczającą stateczność uwzględniającą również boczne działanie siły, holu. Natomiast statki pożarnicze haka nie mają, bo hak musiałby być umieszczony znacznie wyżej (nad nadbudówką), wobec czego moment przewracający byłby większy. Groziłoby to. przewróceniu statku pożarniczego podczas manewrów przy holowaniu. Kadłub statku pożarniczego jest bowiem ukształtowany odmiennie niż holownika. Kształty jego są wąskie, wysmukłe i płytkie, ponieważ wymaga się od tych statków rozwijania dość dużej prędkości (większej niż holowniki) oraz zdolności manewrowania na płytkich wodach. Prędkość statku pożarniczego musi być dostosowana do prędkości zbiornikowców, którym mają zapewniać asystę podczas wejścia i wyjścia z portu. Z uwagi na dość znaczne prędkości, jakie mają te statki, rzędu 15 - 17 węzłów, również nowoczesne statki pożarnicze muszą dysponować taką prędkością. Jest to ponadto uzasadnione wymaganiem dojścia na miejsce pożaru w możliwie najkrótszym czasie.

Z opisanych względów kadłub i śruba statku pożarniczego projektowana jest „na szybkość”, tj. z zadaniem osiągnięcia założonej prędkości. Natomiast kadłuby i śruby holowników są projektowane „na uciąg”, co umożliwia wykonywanie funkcji holowniczych, przy których prędkość nie odgrywa roli, chodzi bowiem o dużą moc u ciągu oraz dobrą stateczność holownika w razie szarpnięcia liny na haku w najbardziej niekorzystnym położeniu. Ta istotna różnica wyklucza użycie statku pożarniczego jako holownika i odwrotnie holownika jako statku pożarniczego.

Ponadto stosowanie statków pożarniczych jako holowników jest wykluczone ze względu na szybkość reakcji w przypadku wystąpienia zdarzenia. Żaden holownik nie może rzucić cumy do momentu zastąpienia go przez inny holownik lub za zgodą pilota. Wyprowadzanie statku nie można przerwać ze względu na bezpieczeństwo żeglugi wewnątrz portu. Tym samym statki pożarnicze stosowane jako holowniki lub holowniki adoptowane na statki pożarnicze wykluczają szybkość reagowania w wypadku zdarzeń nagłych, gdzie bezpieczeństwo osób na wodzie może być zagrożone.

Należy też zwrócić uwagę, że adaptacja holownika na statek pożarniczy niesie często ryzyko ze względu na samą budowę holowników. Holowniki, zwłaszcza te wyposażone w jeden silnik, aby podać prąd wody muszą się zatrzymać, gdyż silnik jest przełączany z zasilania śruby na zasilanie pomp pożarniczych, przez co nie ma możliwości manewrowania. Holowniki wyposażone w dwa silniki wykorzystują jeden z nich do napędu pom pożarniczych, przez co ich szybkość i zdolność manewrowania gwałtownie spada. Każda jednostka pożarnicza winna mieć niezależne silniki obsługujące pompy pożarnicze, co za tym idzie, jednostki takie należy konstruować od podstaw jako jednostki pożarnicze.

Zastosowanie pomp pożarowych jako ratowniczych do odpompowania wody ze statku

Użycie statku pożarniczego do celów pompowania wody z zalewanej jednostki jest zgodne z jego przeznaczeniem i statki te są dość często używane do takich zadań. Są one do tego przystosowane przez wyprowadzenie nasad ssawnych od pomp na pokład, na obie burty. Ponadto w wyposażeniu znajduje się duży zestaw węży ssawnych umożliwiający prace na kilka równoległych linii ssawnych. W razie pompowania wody brudnej, w której występuje zanieczyszczenie ładunkiem, odpadkami itp. przepuszczenie wody przez pompy pożarowe może być niewskazane. Można wówczas zastosować do ssania wody smoczki, czyli inżektory, montowane na linii wężowej tłocznej. Jakkolwiek wydajność ich jest mniejsza, to jednak można przez położenie kilku równoległych linii uzyskać prawie taki sam wydatek. Można również stosować statki pożarnicze do akcji likwidacji rozlewów i plam ropopochodnych.

Pełnienie służby asystencyjnej jest jednym z ważniejszych obowiązków statków pożarniczych do działalności w zakresie zapobiegania pożarom. Stosuje się ją w następujących okolicznościach:

  • przy zbiornikowcach,
  • przy przeładunku chemikalii,
  • przy przeładunku materiałów niebezpiecznych,
  • przy statkach z ładunkiem materiałów wybuchowych,
  • przy statkach, na których był pożar lub inne wydarzenia uzasadniające wzmożoną ostrożność,
  • przy innych obiektach w sytuacjach powodujących szczególne zagrożenie pożarowe.

Podczas pełnienia służby asystencyjnej statek pożarniczy towarzyszy ubezpieczanemu statkowi od momentu jego podejścia na redę i wzięcia pilota, podczas całego czasu postoju w porcie aż do zejścia pilota na redzie. Podczas postoju w asyście statek cumuje przy burcie lub w najbliższym sąsiedztwie statku ubezpieczanego. Załoga jest w stanie wzmożonej gotowości bojowej pozostając na wyznaczonych stanowiskach, przy czym obowiązują zakazy palenia tytoniu oraz użycia ognia otwartego; konieczne jest również stosowanie zabezpieczeń przeciw iskrzeniu.

Załoga statku pożarniczego wystawia na statku ubezpieczanym posterunki asystencyjne (prewencyjne). Celem ich jest dozór wykonania wyznaczonych prac zabezpieczających oraz przestrzeganie zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego podczas prac przeładunkowych, przez robotników portowych i załogę statku. Niekiedy wystawia się kilka posterunków, zależnie od potrzeby.

Statki pożarnicze zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej powinny być traktowane analogicznie jak inne rodzaje sprzętu pożarowego, tj. służyć wyłącznie do celów ratowniczo-gaśniczych zgodnie ze swym przeznaczeniem.